PRESTAKUNTZA

•  Gazteen bi herenek goi-mailako ikasketak amaitu dituzte, eta eskola uzte goiztiarraren tasa txikia da.

•  Batxilergo modalitatearen aukeraketan alde nabarmenak ikusten dira sexuaren arabera (giza eta gizarte zientzia gehiago emakumeen artean, zientzia eta teknologia gehiago gizonen artean).

•  Gazteen erdia baino gehiago hirueleduna da.

•  Ikasketak amaitu ondorengo laneratze-maila –unibertsitatekoa eta LHkoa– eta lotutako enpleguaren ehunekoa handiak dira.

•  Emakumeak ez dira gizonak bezain baikorrak lan-merkatuan duten kokapenari dagokionez, adierazle gehienetan prestakuntza-maila handiagoak izan arren.

ENPLEGUA

•  Gazteen langabeziak azken bost urteetako beheranzko joerarekin jarraitzen du (% 12,9).

•  Hala eta guztiz ere, gazteen lan-baldintzek hobetu daitezkeen alderdiak erakusten jarraitzen dute:

-  Gazteen langabezia-tasa biztanleria osoaren bikoitza da.

-  Gazteen % 40 inguruk aldi baterako kontratua du, baina bilakaera ona da. -  10 gaztetik 3k kontratu partzialarekin egiten dute lan. %20

-  Soldatek gora egin arren, gazteen % 35ek baino gutxiagok 600 euro ditu hilean.

- Ekiteko gogo handia dago, baina benetako ekintzailetzaren ehunekoa oso mugatua da.

•  Oro har, lan-baldintzek testuinguru zorrotza erakusten dute, emakumeei gehiago eragiten diena (behin-behinekotasun eta partzialtasun handiagoa, batez besteko soldata txikiagoa...).

ETXEBIZITZA

•   Gazteen % 30 inguru emantzipatuta daude, EBkoa baino ehuneko 20 puntu gutxiago. Independizatzea lortu dutenen ia erdiak alokairuerregimenean egin du.

•   Emantzipatzeko batez besteko adina 30 urte ingurukoa da, Europako batez bestekoa baino ia lau urte gehiago, eta independizatzeko adin egokiena baino bost urte gehiago.

•   Handitu egin da etxebizitzaren kostuaren eta gazteek beren gain har dezaketen gehieneko prezioaren arteko aldea, eta horrek ahalegin ekonomiko oso handia eskatzen du.

•   Testuinguru horretan, gazteen ia erdiek uste dute emantzipazioprozesua zapuztuta gera daitekeela epe laburrean.

•   Emakumeek gizonek baino urtebete lehenago independizatzeko joera dute, eta baldintza ekonomiko zorrotzagoetan egiten dute.

DEMOGRAFIA ETA FAMILIA

•  Bizkaiko gazteak 172.792 izatera iritsi dira, eta bilakaera hori migrazio-saldo positiboari lotuta dago funtsean, eta neurri txikiagoan itzulera-tasaren igoerari.

•  Belaunaldiak ordezteko gaitasuna txikia da oraindik ere, eta amatasunerako batez besteko adina 32 urtetik gorakoa da. Ugaltze-dinamiketan aldeak ikusten dira amen jatorriaren arabera.

•  Gazteen hiru laurdenek, gutxi gorabehera, seme-alabak izateko borondatea adierazten dute. Hala ere, handitu egin da proiektu hori nahi den unean ez gauzatzearen pertzepzioa.

INKLUSIOA

•  Oro har, pobreziak eta pobrezia jasateko arriskuak beheranzko bilakaera erakusten dute.

•  Hala eta guztiz ere, gazteen heren batek zailtasun handiak ditu oraindik hilaren amaierara iristeko, eta, aldi berean, gora egin du diru-sarrerak bermatzeko errenta jasotzen duten pertsonen kopuruak.

•  Emakumeek posizio txarragoa dute ahultasun ekonomikoaren adierazle gehienetan.

•  Ikasten edo lan egiten ez duten gazteen ehunekoa % 5 baino gutxiagora murriztu da.

ANIZTASUNA

•  Gazteen hiru laurdenak feministatzat hartzen dira, eta datu hori zertxobait murriztu da azken urteetan. 15-19 urte 20-24 urte EAE, 2024. Emakumeak neurri handiagoan jotzen dira feministatzat. %90 25-29 urte %85,9 %60 %69,1

•  Generoagatiko indarkeriari eta diskriminazioari buruzko datuak ez dira positiboak. Salaketek azken hamarkadako mailarik altuenak dituzte, eta 10 emakume gaztetik 7k beldurra diote gauez kalean bakarrik ibiltzeari.

•  Tolerantzia-mailak baretu egiten direla dirudi: desberdin pentsatzen dutenekiko ezinegona areagotu egiten da, atzerritar gehiegi daudela uste dutenen pertzepzioa apur bat hazi egiten da, sexu bereko pertsonen arteko ezkontzaren babesa ahuldu egiten da...

OSASUNA ETA ONGIZATEA

•  Oro har, gazteek balorazio positiboa egiten dute beren osasunari buruz. Soilik gutxiengo batek uste du bere osasun-egoera txarra dela, nahiz eta datuak okerrera egin azken bosturtekoan. %9 15-19 urte 20-24 urte EAE, 2023. 25-29 urte %7,2 %6

•  Ondoez emozionalarekin lotutako arazoak (antsietatea, depresioa, bakardadea, ideia suizidak...) nabarmen handitu dira gazteen artean, eta intzidentzia handiagoa da emakumeengan.

•  Osasun-arazo kronikoek eta obesitateak gora egin dutela ikusten da, eta bilakaera hori nabarmenagoa da Bizkaian. %3 %5,0 %0

•  Gazteen % 60 inguruk kirola erregulartasunez egiten du. Hala ere, alkoholaren kontsumo intentsiboak gora egin duela ikusten da, tabakismoa antzeko ehunekoetan mantentzen den bitartean.

•  Gazteen heriotza-kausa nagusietako batzuk (zirkulazio-istripuak edo suizidioak) murriztu egin dira azken urteotan.

KULTURA-NORTASUNA

•  Gero eta gazte gehiagok menderatzen dute euskara, eta euskaraz ikastea aukeratzen dute.

•  Hala ere, oraindik ere hizkuntzaren erabilera mugatua dago lagunekin eta sare sozialetan. Emakumeek joera handiagoa dute erabiltzeko.

•  Kultura-jardueretan parte hartzeak eta irakurtzeko ohiturak bilakaera positiboa izan dute.

•  Sare sozialak erabiltzea funtsezkoa da gazteen eguneroko bizitzan, baina badirudi igoera hori geldiarazi egin dela.

•  Denbora libreari dagokionez, aisiarekiko gogobetetze-mailak parametro positiboetan jarraitzen du gazteen artean.

JASANGARRITASUNA

•  Gazte gehienek uste dute ekologista direla (3 gaztetik 2k), baina datu horrek ez du hobera egin azken urteetan. 15-19 urte 20-24 urte EAE, 2024. Gizonen ehunekoa emakumeena baino zertxobait handiagoa da. 25-29 urte

• % 50 inguruk kontsumo jasangarriko jarduerak egiten dituzte, hala nola norberaren poltsa eramatea, gutxi ontziratutako produktuak erostea... eta joera goranzkoa da.

•  Gazteek ez dute garraio publikoa erabiltzen, eta txirrindulariek atzera egiten dute.

PARTAIDETZA

•  Gazteak, ideologikoki, ezkerretik hurbilago daude eskuinetik baino, batez ere emakumeak.

•  Gizarte-inplikazioari dagokionez, % 17k dio boluntariotza-jardueretan parte hartzen duela, eta asoziazionismo-tasa % 40tik hurbil dago.

•  Gai publikoekiko eta politikarekiko interesak gora egin badu ere, alderdi politikoekiko desafekzioak gora egin du, eta gazteen % 40k soilik bozkatzen du beti. Demokraziaren funtzionamenduarekiko gogobetetasuna ahuldu egin da.

•  Bizkaiko Foru Aldundiaren kudeaketaren balorazioa positiboa da, eta erakundeekiko konfiantza gehiengoa da. Hala ere, gazteen % 70 inguruk uste dute erakundeek ez dutela kontuan hartzen beren iritzia.

•  Zerbitzu publikoek aldeko balorazioa badute ere, pertzepzio positibo hori ahuldu egin da pixkanaka azken bosturtekoan.

EGOERA PERTSONALAREN ETA TESTUINGURUAREN BALORAZIOA

•  Gazteek oso positibotzat jotzen dute Bizkaiko bizi-kalitatea, eta onargarritzat jotzen dute Euskadiko egoera orokorra, nahiz eta bi adierazleak okerrago bilakatzen diren.

•  Enplegua da Bizkaiko arazo nagusia oraindik ere, nahiz eta azken urteotan etxebizitza eskuratzeko kezka nabarmen handitu den.

•  Gazteen gogobetetze-maila pertsonalak behera egin du, eta gero eta pertsona gehiagok uste dute gurasoenak baino baldintza okerragoetan bizi direla.

•  Ildo horretan, etorkizuneko itxaropenek gero eta ikuspegi baikorragoa islatzen dute.